Skip to content Skip to footer

Δημήτριος Νατσιός: Δύο τα θεμέλια, η πίστη και η γλώσσα

Σε βιντεοσκοπημένο χαιρετισμό του για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, ο πρόεδρος του Κινήματος ΝΙΚΗ συνέδεσε τη γλώσσα με την ελευθερία και την ταυτότητα, και πρότεινε τη σύσταση εθνικού ιδρύματος με το όνομα «Όμηρος».

Ο Δημήτριος Νατσιός απευθύνθηκε σε εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος, εξηγώντας ότι υποχρεώσεις της θέσης του δεν του επέτρεψαν να παρευρεθεί. Θέμα του χαιρετισμού του ήταν η θέση της γλώσσας στη συλλογική ταυτότητα και στην εκπαίδευση.

Αφετηρία του η ίδια η ημερομηνία. Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του Διονυσίου Σολωμού, θεσπίστηκε ως ημέρα τιμής της ελληνικής γλώσσας, και ο Νατσιός στάθηκε στον περίφημο σολωμικό στίχο που ταυτίζει τα δύο πράγματα για τα οποία αξίζει να μιλά κανείς, την ελευθερία και τη γλώσσα. Η σύνδεση αυτή, υποστήριξε, δεν είναι τυχαία: η ελευθερία παραπέμπει στην πίστη, και μαζί συγκροτούν τα δύο θεμέλια πάνω στα οποία στηρίχθηκε ο ελληνισμός στη διάρκεια της μακραίωνης σκλαβιάς του.

Η αξία του λόγου

Ως δάσκαλος με πολυετή θητεία, ο πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ ανέτρεξε σε στίχους του Ερωτόκριτου που δίδασκε στους μαθητές του. Ο Βιτσέντζος Κορνάρος, σημείωσε, θεωρεί ότι από όλα τα στολίδια που φέρει ο άνθρωπος, εκείνο με τη μεγαλύτερη χάρη είναι ο λόγος: τα λόγια παρηγορούν κάθε καρδιά, και όποιος ξέρει να μιλά με γνώση και με τρόπο κάνει τους ανθρώπους να συγκινούνται και να χαμογελούν.

Από αυτή τη βάση προχώρησε στην πολιτική διάσταση. Η ΝΙΚΗ, είπε, ως πατριωτικό κίνημα δεν θα μπορούσε να αφήσει την ελληνική γλώσσα έξω από τα ενδιαφέροντά της, εφόσον τη θεωρεί ισχυρό μέσο της εθνικής ταυτότητας.

Το αίτημα για εθνικό ίδρυμα «Όμηρος»

Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι το κόμμα υπέβαλε ερώτηση στη Βουλή των Ελλήνων ζητώντας τη σύσταση εθνικού ιδρύματος ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού, με ευθύνη κυρίως του Υπουργείου Παιδείας και συνδρομή του Υπουργείου Πολιτισμού, αξιοποιώντας τη διεθνή αναγνώριση της ημέρας.

Το όνομα που προτείνει είναι «Όμηρος». Ο ποιητής, εξήγησε, αποτελεί τη βάση τόσο της λογοτεχνίας όλων των αιώνων όσο και της ίδιας της ελληνικής γλώσσας. Επικαλέστηκε τη θέση σύγχρονων επιστημόνων ότι η γλώσσα που μιλιέται σήμερα παραμένει κατά βάση ομηρική: λέξεις όπως ουρανός, πέλαγος και θάλασσα χρησιμοποιούνταν από τους ήρωες των επών και χρησιμοποιούνται ακόμη. Θύμισε επίσης την παρατήρηση του Οδυσσέα Ελύτη κατά την παραλαβή του Νόμπελ Λογοτεχνίας, ότι στο μάκρος είκοσι πέντε με τριάντα αιώνων δεν υπάρχει ούτε ένας κατά τον οποίο να μην γράφτηκε έργο στην ελληνική.

Στην ίδια γραμμή τοποθέτησε και τη διάσταση της πίστης, υπενθυμίζοντας ότι η ελληνική ήταν το όχημα με το οποίο μεταδόθηκε το ευαγγελικό μήνυμα στον τότε γνωστό κόσμο, και ανακαλώντας τον στίχο του Ελύτη για τη γλώσσα που διαβάζουν οι αγράμματοι και αγιάζουν.

Κριτική στα σχολικά βιβλία

Το πιο αιχμηρό μέρος του χαιρετισμού αφορούσε την εκπαίδευση. Ο Νατσιός υποστήριξε ότι η ελληνική γλώσσα δεν τιμάται σήμερα μέσα στα σχολεία, ούτε μέσω των βιβλίων που, όπως είπε, κακώς ονομάζονται βιβλία «Γλώσσας» και τα οποία ο ίδιος χαρακτηρίζει «περιοδικά ποικίλης ύλης».

Αντιπαρέβαλε τα παλαιότερα αναγνωστικά. Η ονομασία τους, διευκρίνισε, δεν οφειλόταν στο ότι δίδασκαν ανάγνωση και γραφή, κάτι που ολοκληρώνεται στην πρώτη δημοτικού, αλλά στο ότι περιείχαν στοιχεία γεωγραφίας, ιστορίας και πολιτισμού. Ήταν, με μια λέξη που κατά την άποψή του έχει έκτοτε ενοχοποιηθεί, βιβλία πατριδογνωσίας. Το σχολείο, ζήτησε, χρειάζεται ξανά ένα τέτοιο βιβλίο, ώστε τα παιδιά να διδαχθούν τι σημαίνει πατρίδα, λέξη που ετυμολογικά παραπέμπει στη γη των πατέρων.

Χαρακτηριστική της οπτικής του είναι η έμφαση στη μητρική γλώσσα: πρώτος και ασύγκριτος δάσκαλος του παιδιού είναι η μάνα, και από εκεί προκύπτει ο ίδιος ο όρος. Στάθηκε ακόμη σε μια ετυμολογική εικόνα που, όπως είπε, τον γοήτευσε, τη σύνδεση της λέξης «γλώσσα» με το αρχαίο «γλωχίς», το στάχυ που γέρνει τον Ιούνιο από το βάρος των σπόρων. Από το στάχυ στο σιτάρι, από το σιτάρι στο ψωμί και στον άρτο, η αλυσίδα τον οδηγεί στη Θεία Κοινωνία και στον λόγο του Θεού.

Ετυμολογία και Μακεδονία

Ως εκπαιδευτικός στη Μακεδονία, ο Νατσιός ανέφερε ότι δίδασκε στους μαθητές του αρχαία ελληνικά με έμφαση όχι στη γραμματική και το συντακτικό αλλά στην ετυμολογία των λέξεων. Το εργαλείο αυτό, είπε, το χρησιμοποιούσε και ως επιχείρημα για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, αναλύοντας τρία ονόματα: Αλέξανδρος, από το ρήμα αλέξω και τη λέξη ανήρ, Φίλιππος, από το φιλώ και τον ίππο, και Μακεδονία, από το μάκος. Μόνο η ελληνική, υποστήριξε, φτάνει στα «γενέθλια» αυτών των λέξεων.

Σε αυτό το σημείο διατύπωσε και τις πιο έντονες πολιτικές του αιχμές, κάνοντας λόγο για κρατίδιο που επιχειρεί να οικειοποιηθεί την ελληνική ιστορία και χαρακτηρίζοντας προδοσία την παραχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας, κάτι που κατά την εκτίμησή του θα ανατραπεί στο μέλλον.

«Παιδιά και παιδεία»

Κλείνοντας, επικαλέστηκε τη ρήση του Ιωάννη Καποδίστρια ότι ο φιλήκοος των ξένων είναι προδότης, για να ασκήσει κριτική στη σημερινή κυβέρνηση, ιδίως στα ζητήματα παιδείας. Το κόμμα του, τόνισε, έχει θέσει ψηλά στις προτεραιότητές του την παιδεία και την οικογένεια, με σύνθημα ότι η Ελλάδα χρειάζεται σήμερα παιδιά και παιδεία, δύο λέξεις ομόριζες.

Ο χαιρετισμός τελείωσε με αισιόδοξο τόνο και τρεις ποιητικές αναφορές: τον χαρακτηρισμό του Κωστή Παλαμά για την ελληνική γλώσσα ως νικήτρα του θανάτου, την εικόνα του Νικηφόρου Βρεττάκου για τους αγγέλους που συνεννοούνται στα ελληνικά, και τη γνωστή ρήση που αποδίδεται στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, ότι το πιο βαθύ σκοτάδι έρχεται λίγο πριν ξημερώσει. Η ευχή του προς τους παρευρισκόμενους ήταν «καλό Τριώδιο».